Bir ürün teknik olarak kusursuz olabilir; yine de kullanım kılavuzu yanlış dilde olduğu için gümrükte, piyasa gözetimi denetiminde ya da bir müşteri şikâyetinde sorun yaşayabilir. Birçok AB ülkesine satış yapan Türk ihracatçılar için kılavuz çoğu zaman en son planlanan ama ilk kontrol edilen belgedir.
Türkiye, AB ile Gümrük Birliği içinde ve AB’nin ürün güvenliği mevzuatını büyük ölçüde uyumlaştırdığı için CE işaretli ürünlerde aynı kurallar sizi doğrudan ilgilendirir. Bu rehberde hangi dillerin istendiğini, AB kurallarının gerçekte ne dediğini, yeni Makine Tüzüğü ile neyin değiştiğini ve kılavuzları birçok pazar için bütçeyi aşmadan nasıl çevireceğinizi anlatıyoruz.
Temel kural: Dili hedef ülke belirler
AB ürün mevzuatı tek bir dil şart koşmaz. Temel düzenlemeler, talimatların ve güvenlik bilgilerinin tüketicilerin ya da kullanıcıların “kolayca anlayabileceği”, ilgili “üye devletin belirlediği” bir dilde olmasını ister. Uygulamada bu, genellikle satış yaptığınız her ülkenin resmî dilidir. Türkiye’de satılan ürünlerde de Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzu zorunludur.
| AB düzenlemesi | Kapsam | Dil kuralı |
|---|---|---|
| Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü (AB) 2023/988 (GPSR), 13.12.2024’ten beri | Tüketici ürünleri | Üye devletin belirlediği, kolayca anlaşılır bir dilde açık talimat ve güvenlik bilgisi (md. 9/7) |
| Alçak Gerilim Direktifi 2014/35/AB | Elektrikli ekipman | Üye devletin belirlediği, kolayca anlaşılır bir dilde talimat ve güvenlik bilgisi (md. 6/7) |
| Makine Tüzüğü (AB) 2023/1230, 14.01.2027’den itibaren | Makineler ve ilgili ürünler | Kullanım talimatı, güvenlik bilgileri ve Ek III bilgileri üye devletin belirlediği dilde (md. 10/7) |
AB uygunluk beyanı da ürünün piyasaya arz edildiği üye devletin istediği dil veya dillere çevrilmelidir; bu, Alçak Gerilim Direktifi’nde ve Makine Tüzüğü’nde açıkça yazar.
Ülkelere göre örnekler
- Almanya Almanca, Fransa Fransızca (Loi Toubon) kılavuz ister.
- Belçika’nın üç resmî dili vardır; kılavuzlar genellikle Felemenkçe, Fransızca ve Almanca hazırlanır.
- Finlandiya iki dillidir; tüketici ürünlerinde çoğu zaman Fince ve İsveççe gerekir.
- AEA ülkeleri (Norveç, İzlanda, Lihtenştayn) aynı AB ürün kurallarını kendi dilleriyle uygular.
Her hedef ülkenin güncel kurallarını mutlaka kontrol edin: Bazı ülkeler yalnızca profesyonel kullanıcılara yönelik belgelerde İngilizceyi kabul eder, çoğu etmez.
2027’de Makine Tüzüğü ile neler değişiyor?
- Dijital kılavuz serbest – ürün üzerinde nasıl erişileceği belirtilmeli, kılavuz indirilip yazdırılabilmeli ve ürünün ömrü boyunca, en az 10 yıl çevrimiçi kalmalıdır.
- İstenirse basılı kılavuz: Alıcı satın alma sırasında isterse üretici kılavuzu bir ay içinde ücretsiz olarak basılı vermelidir.
- Basılı güvenlik bilgisi: Profesyonel olmayan kullanıcıların kullanabileceği makinelerde temel güvenlik bilgileri kâğıt üzerinde verilmelidir.
- Bakım talimatları, üreticinin yetkilendirdiği uzman personel için, bu personelin anladığı tek bir AB resmî dilinde olabilir.
- Mevcut Makine Direktifi 2006/42/AT’deki “Orijinal talimatlar” ve “Orijinal talimatların çevirisi” ibareleri yeni tüzüğün metninde artık yer almıyor.
AB dışından satış: AB’de yerleşik bir ekonomik operatör şart
Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü’ne göre bir tüketici ürünü, ondan sorumlu AB’de yerleşik bir ekonomik operatör (örneğin ithalatçı veya yetkili temsilci) olmadan AB pazarında piyasaya sunulamaz (md. 16). Bu özellikle online pazar yerleri üzerinden doğrudan satış yapan ihracatçılar için önemlidir.
Sık yapılan hatalar
- Yalnızca güvenlik bölümünü çevirip montaj ve bakımı Türkçe bırakmak.
- Çevrilemeyen, görsellerin içine gömülü metinler.
- Ürün üzerindeki uyarı etiketlerinin çevrilmiş kılavuzla uyuşmaması.
- Kılavuz, ambalaj ve uygunluk beyanında farklı terimler kullanmak.
- Model değişikliğinden sonra güncellenmemiş eski çeviriler.
- Makine çevirisiyle hazırlanan güvenlik uyarılarını insan kontrolü olmadan yayımlamak.
Kılavuzlar uygun maliyetle nasıl çevrilir?
- Düzenlenebilir bir kaynak dosyayla başlayın (Word, InDesign çıktısı, PowerPoint); PDF yerine. Görsellere metin gömmeyin.
- Elinizdekini yeniden kullanın: Benzer modellerin kılavuzları cümlelerin çoğunu paylaşır. Eski çevirilerinizi tercümanınızla paylaşın; çeviri belleği sayesinde tekrar eden cümleler yeniden kullanılır.
- Terminolojiyi önceden belirleyin: Bir terim listesiyle her dil, etiketlerinizdeki terimleri kullansın.
- Güvenlik metinlerini önceliklendirin: Uyarılar, montaj ve bakım bölümleri alanında çalışan bir tercüman ve ikinci bir kontrol gerektirir.
- Yayından önce kalite kontrolü yapın: Rakamları, birimleri ve terimleri kaynak metinle karşılaştırın, etiket ve ambalajdaki ifadelerle eşleştirin.
Kılavuzlarınız için kontrol edilmiş çeviri mi gerekiyor? Kullanım kılavuzu çevirisi sayfamıza bakın ya da info@metimetranslation.com adresine yazın; dilleri ve kontrol sürecini sizinle birlikte planlayalım.
Sık sorulan sorular
AB için İngilizce kılavuz yeterli mi?
Çoğu zaman hayır. Dili her üye devlet kendisi belirler. Tüketici ürünlerinde satış yaptığınız her ülkenin dilini planlayın.
Kılavuz yalnızca dijital olabilir mi?
Makinelerde 14 Ocak 2027’den itibaren evet, şartlarla: Erişim ürün üzerinde belirtilmeli, kılavuz indirilip yazdırılabilmeli, en az 10 yıl çevrimiçi kalmalı, istenirse basılı verilmeli ve tüketicilerin kullanabileceği makinelerde güvenlik bilgileri basılı olmalıdır.
Uygunluk beyanı da çevrilmeli mi?
Evet, ürünün piyasaya arz edildiği üye devletin istediği dil veya dillere.
Birçok dil sürümünü nasıl güncel tutarım?
Tek bir kaynak dosya ve çeviri belleğiyle çalışın; model değiştiğinde yalnızca değişen cümleleri çevirin.
Bu yazı ilk olarak linigu.com blogunda yayımlanmıştır.